بوز ابه
معرف
حکمران‌ فارس‌ در دورة‌ سلجوقیان‌
متن
بوز اَبه‌ ، حکمران‌ فارس‌ در دورة‌ سلجوقیان‌. یکی‌ از امیران‌ مِنْگوبَرْس‌ والی‌ فارس‌ بود و به‌نیابت‌ او ادارة‌ امور ولایت‌ خوزستان‌ را در دست‌ داشت‌. هنگامی‌ که‌ منگوبرس‌ با همدستی‌ سایر امرا بر سلطان‌ مسعود سلجوقی‌ خروج‌ کرد، بوز ابه‌ در سپاه‌ او بود. منگوبرس‌ در نبرد کُرشَنْبه‌ دستگیر شد (منابع‌ دیگر محل‌ آن‌ درگیری‌ را «پنج‌ انگشت‌» نوشته‌اند) و سپس‌ در 532 به‌قتل‌ رسید. چون‌ سپاهیان‌ سلطان‌ پس‌ از آن‌ پیروزی‌ به‌تاراج‌ اردوگاه‌ دشمن‌ پرداخته‌ بودند، بوز ابه‌ بر ایشان‌ تاخت‌ و غارتگران‌ را تار و مار کرد. چند امیر نامدار که‌ در لشکر سلطان‌ بودند اسیر شدند و خود سلطان‌ با اتابک‌ قَرَه‌ سُنْقُر که‌ همراهش‌ بود با دشواری‌ بسیار موفق‌ به‌فرار شد. بوز ابه‌ که‌ از قتل‌ سرور خود خشمگین‌ شده‌ بود به‌کشتن‌ همة‌ اسیران‌، که‌ پسر قره‌ سنقر نیز در میان‌ آنها بود، فرمان‌ داد. سال‌ بعد، اتابک‌ برای‌ خونخواهی‌ فرزند خویش‌ به‌فارس‌ لشکر کشید و شاهزادة‌ سلجوقی‌ را با لقب‌ سلجوقشاه‌ بر تخت‌ نشاند. اما هنوز از بازگشت‌ قره‌سنقر چندی‌ نگذشته‌ بود که‌ بوز ابه‌، که‌ در آن‌ اثنا به‌سپیددز (قلعة‌البیضاء) پناه‌ برده‌ بود، بازگشت‌ و سلجوقشاه‌ بی‌پناه‌ را در 534 شکست‌ داد. سلطان‌ مسعود از آن‌ پس‌ ایالت‌ فارس‌ را ناگزیر در دست‌ او رها کرد. بوز ابه‌ فرصتی‌ یافت‌ که‌ با همدستی‌ دو امیر دیگر، یکی‌ عباس‌ حاکم‌ ری‌ و دیگری‌ عبدالرحمان‌ طغان‌ یَرَک‌، موقعیت‌ خود را محکم‌ کند. سلطان‌ یک‌ چند، قیمومت‌ آن‌ امیران‌ را تحمل‌ کرد، اما سرانجام‌ با کشتن‌ آن‌ دو امیر، خود را از شر آنها خلاص‌ کرد. بوز ابه‌ به‌جنگ‌ با سلطان‌ برخاست‌، لیکن‌ در 542 در نبرد مَرْجْ قَراتَکین‌ که‌ تا همدان‌ یک‌ روز راه‌ است‌ گرفتار شد و به‌قتل‌ رسید. از قرار معلوم‌، بوز ابه‌ در ادارة‌ امور شیراز سابقة‌ خوبی‌ از خود به‌جا گذاشت‌ و به‌روش‌ همة‌ سرداران‌ و امیرانی‌ که‌ طبق‌ سنتهای‌ عصر سلجوقی‌ تربیت‌ یافته‌ بودند، مدرسه‌ای‌ با موقوفات‌ سرشار بنا کرد. این‌ مدرسه‌، نخست‌ به‌ تعلیم‌ مذهب‌ حنفی‌ اختصاص‌ داشت‌، ولی‌ بعدها در آن‌ گرایش‌ به‌مذهب‌ شافعی‌ پدید آمد.منابع‌: ابن‌اثیر، کتاب‌ الکامل‌ ، چاپ‌ تورنبرگ‌، لیدن‌ 1851ـ1876، ج‌ 11، فهرست‌؛ [ فتح‌بن‌ علی‌ بنداری‌، تاریخ‌ سلسله‌ سلجوقی‌، زبدة‌النصرة‌ و نخبة‌ العصرة‌ ، ترجمة‌ محمدحسین‌ خلیلی‌، تهران‌ 1356 ش‌، فهرست‌ ] ؛ احمدبن‌ ابی‌الخیر زرکوب‌ شیرازی‌، شیرازنامه‌ ، چاپ‌ بهمن‌ کریمی‌، تهران‌ 1310 ش‌، ص‌ 45ـ46؛ ظهیرالدین‌ ظهیری‌ نیشابوری‌، سلجوقنامه‌ ، تهران‌ 1332 ش‌، فهرست‌.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

کلود کاهن ( د. اسلام )

حوزه موضوعی

تاریخ

رده های موضوعی
جلد 4
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده