بنی مصْطلق
معرف
طایفه‌ای‌از خزاعه‌ و نام‌ یکی‌از غزوات‌ پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم‌
متن
بنی‌مُصْطَلِق‌ ، طایفه‌ای‌از خزاعه‌ و نام‌ یکی‌از غزوات‌ پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم‌. نسب‌ این‌ طایفه‌ به‌ جَذیمه‌ پسر سعدبن‌ عمروبن‌ رَبیعه‌ می‌رسد (ابوعبید، ص‌ 291). ابن‌دُرَید (ج‌ 2، ص‌476). وجه‌تسمیة‌ جذیمه‌ به‌ مصطلق‌ را به‌ سبب‌ صدای‌ زیبا و بلند او می‌داند که‌ مشتق‌ از «صلق‌»، به‌ معنای‌ قوت‌ صوت‌ است‌.این‌ طایفه‌ در نزدیکی‌ آبهای‌ مُرَیْسیع‌ در ناحیة‌ قُدَید، سکونت‌ داشتند (رجوع کنید به یاقوت‌ حموی‌، ج‌ 5، ص‌ 118) و چون‌ با طوایف‌ بنی‌حارث‌ و هُون‌ هم‌پیمان‌ بودند، به‌ «اَحابیش‌» شهرت‌ یافتند (ابن‌هشام‌، قسم‌ 1، ص‌ 373).غزوة‌ بنی‌مصطلق‌ یا غزوه‌ مریسیع‌ در شعبان‌ سال‌ پنجم‌ (واقدی‌، ج‌ 1، ص‌ 404) و یا ششم‌ هجری‌ (ابن‌هشام‌، قسم‌ 2، ص‌ 289) روی‌ داد. به‌ پیامبر خبر رسید که‌ حارث‌بن‌ ابی‌ضِرار، رئیس‌ طایفة‌ بنی‌مصطلق‌، قوم‌ خود و گروههایی‌ از طوایف‌ عرب‌ را گردآورده‌ و برای‌ جنگ‌ با مسلمانان‌ آماده‌ شده‌ است‌ (واقدی‌، همانجا). حضرت‌ پس‌ از آگاهی‌ و اطمینان‌ از درستی‌ خبر به‌ سوی‌ آنان‌ لشکر کشید. عده‌ای‌ از منافقان‌ نیز به‌ دلیل‌ نزدیکی‌ محل‌ جنگ‌ و برای‌ به‌ دست‌ آوردن‌ غنایم‌ به‌ سپاه‌ پیامبر پیوستند. کشته‌شدن‌ یکی‌ از جاسوسهای‌ بنی‌مصطلق‌ به‌ فرمان‌ حضرت‌ محمد صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم‌ در محل‌ بَقْعاء، نزدیک‌ مدینه‌، سبب‌ وحشت‌ کافران‌ و پراکندگی‌ عده‌ای‌ از آنان‌ شد. پیامبر درکنار آب‌ مریسیع‌ آمادة‌ جنگ‌ شد. در این‌ جنگ‌ پرچمدار انصار سعدبن‌ عُباده‌ و پرچمدار مهاجران‌ ابوبکر، یا عَمّار یاسر، بود. همین‌ که‌ جنگ‌ به‌ فرمان‌ پیامبر درگرفت‌، بنی‌مصطلق‌ گریختند. عده‌ای‌ از ایشان‌ کشته‌ شدند و زنان‌ و فرزندان‌ و اموالشان‌ به‌ دست‌ سپاه‌ اسلام‌ افتادند (رجوع کنید به همان‌، ج‌ 1، ص‌ 404 به‌بعد). پس‌ از پایان‌ جنگ‌، پیامبر دستور داد با اسیران‌ به‌ نرمی‌ رفتار کنند (همان‌، ص‌410). جُوَیریه‌، دختر حارث‌بن‌ ابی‌ضرار که‌ از اسیران‌ بود، سهم‌ ثابت‌بن‌ قیس‌ و یا پسرعموی‌ او شد. جویریه‌ برای‌ آزادی‌ خویش‌ از پیامبر یاری‌ خواست‌. پیامبر نیز سهم‌ مُکاتبه‌ (بهای‌ آزادی‌ بنده‌) او را پرداخت‌ و با او ازدواج‌ کرد (ابن‌اسحاق‌، ص‌ 263). پس‌ از این‌ ازدواج‌، مسلمانان‌ اسیران‌ بنی‌مصطلق‌ را آزاد کردند (همانجا؛ واقدی‌، ج‌ 1، ص‌ 411) . ماجرای‌ منافقان‌ پس‌ از پایان‌ این‌ جنگ‌ اتفاق‌ افتاد که‌ در آن‌ عبداللّه‌ بن‌ اُبی‌ با طعنه‌های‌ خود بین‌ مهاجران‌ و انصار اختلاف‌ انداخت‌ و پیامبر را به‌ غضب‌ آورد، هرچند به‌ خاطر انکار ظاهری‌ سخنانش‌ عفو شد. سورة‌ منافقون‌ به‌ همین‌ مناسبت‌ بر پیامبر نازل‌ شد (ابن‌هشام‌، قسم‌ 2، ص‌ 291ـ292). خبر اِفک‌ نیز در بازگشت‌ از این‌ سفر روی‌ داد (همان‌، قسم‌ 2، ص‌ 297 به‌بعد).منابع‌: ابن‌اسحاق‌، کتاب‌ السیروالمغازی‌ ، چاپ‌ سهیل‌ زکار، دمشق‌ 1398/ 1978، چاپ‌ افست‌ قم‌ 1368 ش‌؛ ابن‌دُرَید، کتاب‌ الاشتقاق‌ ، چاپ‌ عبدالسلام‌ محمدهارون‌، بغداد 1399/1979؛ ابن‌هشام‌، السیرة‌ النبویة‌ ، چاپ‌ مصطفی‌ سقا، ابراهیم‌ ابیاری‌، و عبدالحفیظ‌ شلبی‌، بیروت‌ ] بی‌تا. [ ؛ قاسم‌بن‌ سلام‌ ابوعبید، کتاب‌ النسب‌ ، چاپ‌ مریم‌ محمد خیرالدرع‌، بیروت‌ 1410/1989؛ محمدبن‌ عمر واقدی‌، کتاب‌ المغازی‌ للواقدی‌ ، چاپ‌ مارسدن‌ جونز، لندن‌ 1966؛ یاقوت‌ حموی‌، معجم‌ البلدان‌ ، بیروت‌ 1399/1979.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

مهین فهیمی

حوزه موضوعی

تاریخ

رده های موضوعی
جلد 4
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده