بنی بارق (بارق )
معرف
از قبایل‌ عرب‌ قحطانی‌
متن
بنی‌بارق‌ (بارق‌)، از قبایل‌ عرب‌ قحطانی‌. نسب‌ قبیله‌ به‌یکی‌ از شاخه‌های‌ خزاعه‌، از تیرة‌ أزْد، می‌رسد (ابن‌حزم‌، ص‌473؛ کحاله‌، ج‌1، ص‌57). نیای‌ قبیله‌ سعدبن‌ عدی‌بن‌ حارثة‌بن‌ عمرو مزیقیاء نام‌ داشت‌ (یاقوت‌ حموی‌، ج‌ 1، ص‌ 463؛ ابن‌هشام‌، ج‌ 1، ص‌ 108؛ سمعانی‌، ج‌ 1، ص‌ 254؛ قلقشندی‌، ص‌ 162). بنی‌بارق‌ در دورة‌ جاهلیت‌ با بنی‌نُمَیْر پیمان‌ دوستی‌ بسته‌ بودند (ابوالفرج‌ اصفهانی‌، ج11، ص‌ 137).در وجه‌ تسمیة‌ آنان‌ به‌بارق‌، روایات‌ مختلفی‌ هست‌؛ برخی‌ نام‌ قبیله‌ را برگرفته‌ از نام‌ رشته‌کوهی‌ نزدیک‌ سَراة‌ دانسته‌اند (سمعانی‌، همانجا؛ ابن‌درید، ج‌ 2، ص‌ 480؛ یاقوت‌ حموی‌، ج‌ 1، ص‌ 464) و برخی‌ دیگر بر آن‌اند که‌ نیای‌ قبیله‌ در مسیر حرکت‌ خود نزدیک‌ آبی‌ به‌نام‌ بارق‌ در ناحیة‌ سراة‌ منزلگاه‌ ساخت‌ و در پی‌ آن‌ قبیله‌ بدین‌ نام‌ شهرت‌ یافت‌ (یاقوت‌ حموی‌، ج‌ 1، ص‌ 463؛ بستانی‌، ذیل‌ «بارق‌»). عده‌ای‌ نیز نوشته‌اند که‌ نیای‌ قبیله‌ در کوههایی‌ بدین‌ نام‌ در سواد نزدیک‌ کوفه‌ منزل‌ کرده‌ بود (ابن‌منظور، ج‌ 10، ذیل‌ «برق‌»؛ بکری‌، ج‌ 1، ص‌ 221)، اما بیشتر روایات‌ آن‌ را رشته‌کوهی‌ نزدیک‌ سراة‌ دانسته‌اند.به‌ نوشتة‌ یاقوت‌ حموی‌، اَزْدیان‌ به‌روزگار پیش‌ از اسلام‌، در نزدیکی‌ کوههای‌ سراة‌ به‌قبیلة‌ خثعم‌ برخوردند و با آنان‌ به‌نبرد پرداختند و برخی‌ از قبایل‌ ازد، از جمله‌ بارق‌، پس‌ از بیرون‌ راندن‌ خثعمیان‌ در آنجا ساکن‌ شدند (ج‌ 1، ص‌ 464). گفته‌ شده‌ است‌ که‌ این‌ قبیله‌ پس‌ از ظهور اسلام‌، در نزدیکیِ کوفه‌ سکنی‌ گزیدند ( د. ا. د. ترک‌ ، ذیل‌ «بارق‌») و همانگونه‌ که‌ اشاره‌ شد بکری‌ نیز اقامت‌ آنان‌ را در کوههای‌ سواد کوفه‌ تأیید کرده‌ است‌، هرچند اشارة‌ او به‌ نیای‌ قبیله‌ است‌ که‌ به‌دورانِ پیش‌ از اسلام‌ بازمی‌گردد. افزون‌ براین‌، یاقوت‌ حموی‌ نیز به‌ بارقیان‌ اهل‌ کوفه‌ اشاره‌ کرده‌ است‌ (همانجا).کایتانی‌ بر آن‌ است‌ که‌ قبیلة‌ بارق‌ پس‌ از ظهور اسلام‌ بر شرک‌ خود باقی‌ ماندند (به‌نقلِ د. ا. د. ترک‌ ، همانجا)؛ اما به‌ نوشتة‌ ابن‌سعد، در «عام‌الوفود» هیئتی‌ از بارق‌ نزد پیامبر اکرم‌ صلی‌اللّه‌ علیه‌وآله‌وسلّم‌ آمدند و اسلام‌ آوردند (ج‌1، ص‌352) و با پیامبر پیمان‌ بستند (ج‌ 1، ص‌ 286ـ287، 352). از همراهی‌ این‌ قبیله‌ با مسلمانان‌ در جنگهای‌ نخستین‌ اسلامی‌ نیز شواهد فراوانی‌ وجود دارد (رجوع کنید به طبری‌، ج‌ 2، جزء 3، ص‌ 232، 242؛ ابن‌اثیر، ج‌ 2، ص‌ 310).منابع‌: ابن‌اثیر، الکامل‌ فی‌ التاریخ‌ ، بیروت‌ 1398/1978؛ ابن‌حزم‌، جمهرة‌ انساب‌ العرب‌ ، چاپ‌ عبدالسلام‌ محمد هارون‌، قاهره‌ ] تاریخ‌ مقدمه‌ 1382/1962 [ ؛ ابن‌دُرَید، کتاب‌ الاشتقاق‌ ، چاپ‌ عبدالسلام‌ محمد هارون‌، بغداد 1399/1979؛ ابن‌سعد، الطبقات‌ الکبری‌ ، بیروت‌ 1405/ 1985؛ ابن‌منظور، لسان‌ العرب‌ ، قم‌ 1363 ش‌؛ ابن‌هشام‌، السیرة‌ النبویة‌ ، چاپ‌ مصطفی‌ سقا، ابراهیم‌ ابیاری‌، و عبدالحفیظ‌ شلبی‌، بیروت‌ ] بی‌تا. [ ؛ علی‌بن‌ حسین‌ ابوالفرج‌ اصفهانی‌، کتاب‌ الاغانی‌ ، بیروت‌ ] بی‌تا. [ ؛ بطرس‌ بستانی‌، کتاب‌ دائرة‌المعارف‌ ، بیروت‌ ] بی‌تا. [ ؛ عبدالله‌بن‌ عبدالعزیز بکری‌، معجم‌ ما استعجم‌ من‌ اسماء البلاد و المواضع‌ ، چاپ‌ مصطفی‌ سقا، بیروت‌ 1403/1983؛ عبدالکریم‌بن‌ محمد سمعانی‌، الانساب‌ ، چاپ‌ عبدالله‌ عمر بارودی‌، بیروت‌ 1408/1988؛ محمدبن‌ جریر طبری‌، تاریخ‌ الطبری‌: تاریخ‌ الامم‌ و الملوک‌ ، بیروت‌ 1413/ 1992؛ احمدبن‌ علی‌ قلقشندی‌، نهایة‌الارب‌ فی‌ معرفة‌ انساب‌ العرب‌ ، بیروت‌ 1405/1984؛ عمررضا کحاله‌، معجم‌ قبایل‌ العرب‌ القدیمة‌ و الحدیثة‌ ، بیروت‌ 1402/1982؛ یاقوت‌ حموی‌، معجم‌البلدان‌ ، چاپ‌ فردیناند ووستنفلد، لایپزیگ‌ 1866ـ1873، چاپ‌ افست‌ تهران‌ 1965؛TDVIA , s.v. "Bہr â k (Benر Bہr â k)" (by Abdدlkerim عzayd â n).
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

نادیا برگ نیسی

حوزه موضوعی

جغرافیا

رده های موضوعی
جلد 4
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده