بنونیست امیل
معرف
شرق‌شناس‌ سرشناس‌ فرانسوی‌ (1902ـ 1976)
متن
بنونیست‌ ، امیل‌، شرق‌شناس‌ سرشناس‌ فرانسوی‌ (1902ـ 1976). او در زمینه‌های‌ مختلف‌ ایران‌شناسی‌، در حیطة‌ زبان‌شناسی‌ و نیز تتبّعات‌ هندواروپایی‌ یکی‌ از برجسته‌ترین‌ دانش‌پژوهان‌ عصر ماست‌. در میان‌ مستشرقان‌ و ایران‌شناسان‌ مشهوری‌ چون‌ آنکتیل‌ دوپرون‌ ، ژول‌ مول‌ ، جیمز دارمستتر ، آنتوان‌ میّه‌ و ژان‌ دومناش‌ ، شاید بتوان‌ گفت‌ که‌ امیل‌ بنونیست‌ به‌ علت‌ عمق‌ و وسعت‌ آگاهیهایش‌، به‌ کار بستن‌ شیوة‌ درست‌ تحقیق‌ در بررسیهایش‌، احاطه‌ و تبحّرش‌ در انواع‌ پژوهشهای‌ ایران‌شناسی‌ و کلاًّ به‌ علت‌ خدماتش‌ در شناساندن‌ هرچه‌ بهتر فرهنگ‌ و تمدن‌ ایرانی‌، بی‌تردید سرآمد آنان‌ به‌ شمار می‌آید. وی‌ در مکتب‌ شرق‌شناسی‌ فرانسوی‌ که‌ دارای‌ ویژگی‌ ممتاز خود است‌، پرورش‌ یافت‌ و یکی‌ از شاگردان‌ ممتاز آنتوان‌ میّه‌ ـ از بنیانگذاران‌ زبان‌شناسی‌ نوین‌ و فقه‌اللّغة‌ تطبیقی‌ هندواروپایی‌ ـ بود. وی‌ کتاب‌ استاد خود را تحت‌ عنوان‌ > دستور زبان‌ فارسی‌ باستان‌ < در 1310 ش‌/1931 ویرایش‌ و با افزودن‌ مطالب‌ جدید دوباره‌ منتشر کرد. بنونیست‌ در 1316 ش‌/1927 جانشین‌ میّه‌ در مدرسة‌ مطالعات‌ عالی‌ (وابسته‌ به‌ سوربن‌)، و در 1316 ش‌/ 1937 جانشین‌ وی‌ در کولژ دوفرانس‌ شد و تا 1969 در این‌ دو مدرسة‌ عالی‌ به‌ تدریس‌ زبانهای‌ ایرانی‌، زبان‌شناسی‌ و دستور تاریخی‌ زبانهای‌ هندواروپایی‌ پرداخت‌. وی‌ از آغاز فعالیتهای‌ علمی‌ خود تا چندسال‌ پیش‌ از پایان‌ عمرش‌ که‌ به‌ علت‌ بیماری‌ مجبور به‌ ترک‌ تدریس‌ و تحقیق‌ شد، هجده‌ کتاب‌ و 591 مقاله‌ و نقد و ارزیابی‌ کتاب‌ نوشت‌. مهمترین‌ تألیفات‌ او دربارة‌ زبانهای‌ ایرانی‌ (شامل‌ زبانهای‌ ایرانی‌ باستان‌ و میانه‌ و نیز زبانها و گویشهای‌ ایرانی‌ نو) و مسائل‌ مختلف‌ ایران‌شناسی‌ عبارت‌ است‌ از: > طرح‌ دستور زبان‌ سغدی‌ < (1308 ش‌/1929) با مشارکت‌ گوتیو ؛ دین‌ ایرانی‌ بر پایة‌ متنهای‌ یونانی‌ (1313 ش‌/1929، به‌ فارسی‌ ترجمه‌ شده‌ است‌)؛ > ورتره‌ و ورثرغنه‌ < (1313 ش‌/1934) که‌ تحقیقی‌ است‌ دربارة‌ اسطوره‌شناسی‌ هندوایرانی‌، با مشارکت‌ رنو ؛ > مصادر اوستایی‌ < (1314 ش‌/1935)؛ > مُغها در ایران‌ باستان‌ < (1317 ش‌/ 1938)؛ > متون‌ سغدی‌ < (1319ش‌/1940)؛ > تحقیقاتی‌دربارة‌ زبان‌ آسی‌ < (1338ش‌/ 1959)؛ > عناوین‌ و اسامی‌ خاص‌ در زبانهای‌ ایرانی‌ باستان‌ < (1345 ش‌/ 1966).موضوع‌ اغلب‌ مقالات‌ بنونیست‌، جنبه‌های‌ مختلف‌ فرهنگ‌، تمدّن‌، ادیان‌ و زبانهای‌ ایرانی‌ و شامل‌ تحقیقاتی‌ است‌ دربارة‌ آثار بازماندة‌ فارسی‌ میانه‌، وزن‌ اشعار پهلوی‌، مباحث‌ دستور زبان‌ اوستایی‌، بررسی‌ اصطلاحات‌ و واژه‌های‌ فارسی‌ باستان‌ و اوستایی‌، تحقیقات‌ ریشه‌شناختی‌ در زبانهای‌ مختلف‌ ایرانی‌، پژوهش‌ دربارة‌ ادیان‌ ایرانی‌ (زردشتی‌، مانوی‌، زروانی‌)، مسائل‌ جامعه‌شناسی‌ و طبقات‌ اجتماعی‌ در ایران‌باستان‌، پزشکی‌ در ایران‌ باستان‌، واژه‌ها و اصطلاحات‌ دخیلِ ایرانی‌ در زبان‌ ارمنی‌، تحقیق‌ دربارة‌ متون‌ سغدی‌، واج‌شناسی‌ زبانهای‌ ایرانی‌ باستان‌ و جز اینها. برخی‌ از آثار مهم‌ بنونیست‌ دربارة‌ فقه‌اللّغة‌ هندواروپایی‌ عبارت‌ است‌ از: > مبانی‌ ساخت‌ نامها در زبانهای‌ هندواروپایی‌ < (1314 ش‌/1935)؛ > اسم‌ عامل‌ و اسم‌ مصدر در زبانهای‌ هندواروپایی‌ < (1327 ش‌/1948)؛ > زبان‌ هیتی‌ و زبانهای‌ هندواروپایی‌ < (1341 ش‌/1962)؛ و > واژگان‌ نهادهای‌ هندواروپایی‌ < (1348 ش‌/1969). همة‌ آثار بنونیست‌ از لحاظ‌ روش‌ تحقیق‌، عرضة‌ مطالب‌ دست‌ اول‌، استنتاجات‌منطقی‌، پرهیز از اطناب‌ و فضل‌نمایی‌ ومشکل‌نویسی‌، آنچنان‌ محقّقانه‌ و شیوا نوشته‌ شده‌ که‌ اغلب‌ آنها امروزه‌ به‌ صورت‌ مراجع‌ برجسته‌ و معتبر درآمده‌اند.منابع‌: برای‌ اطلاع‌ دقیق‌ از آثار بنونیست‌ (کتابها، مقالات‌ و نقد و ارزیابی‌) رجوع کنید به کتابنامة‌ بنونیست‌، تدوینِ محمدجعفر معین‌فر در یادنامة‌ بنونیست‌ با عنوان‌Mإlanges linguistiques offerts ب ـmile Benveniste , Paris 1975, IX-LIII.علاوه‌ بر این‌ یادنامه‌، سه‌ مجموعه‌ مقالة‌ دیگر را نیز دوستان‌ و شاگردان‌ بنونیست‌ در بزرگداشت‌ او تدوین‌ کرده‌اند:ـtrennes de linguistique offertes par quelques amis ب ـ. Benveniste , Paris 1928; Langue, discours, sociإtإ: Pour ـ. Benveniste , ed. J. Kristeva, J. C. Milner, and N. Ruwet, Paris 1975; ـ. Benveniste aujourd'hui: Actes du Colloque international du C.N.R.S... , Paris 1984.دربارة‌ بنونیست‌ و آثار او همچنین‌ رجوع کنید به Encyclopaedia Iranica , s.v. "Benveniste" (by Gilbert Lazard); Ph. Gignoux, in Studia Iranica , 6(1977), 129-131; Y. Malkiel, in Romance philology . 34 (1980- 1981), 160-194; M. Mayrhofer, in Almanach der عsterreichischen Akademie der Wissenschaften , 127 (1977-1978), 532-539; H. Seiler, in Kratylos , 22 (1977- 1978), 208-211.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

بهمن سرکاراتی

حوزه موضوعی

ادبیات و زبان ها

رده های موضوعی
جلد 4
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده