بنداربن حسین شیرازی
معرف
از بزرگان‌ صوفیة‌ قرن‌ چهارم‌
متن
بُنداربن‌ حسین‌ شیرازی‌ ، از بزرگان‌ صوفیة‌ قرن‌ چهارم‌. در منابع‌ نام‌ کامل‌ او را بُنداربن‌ حسین‌بن‌ محمدبن‌ مهلَّب‌ شیرازی‌، و کنیه‌اش‌ را ابوالحسین‌ آورده‌اند. وی‌ متولّد شیراز و ساکن‌ ارّجان‌ بوده‌ است‌ (ابونعیم‌، ج‌ 10، ص‌ 384؛ سلمی‌، ص‌ 467؛ جامی‌، ص‌ 230). تاریخ‌ تولدش‌ مشخص‌ نیست‌. به‌ نوشتة‌ برخی‌ منابع‌ عالم‌ به‌ اصول‌ قوم‌ بوده‌ و در علوم‌ حقایق‌ زبانی‌ نیکو داشته‌ است‌ (ابونعیم‌؛ سلمی‌؛ جامی‌، همانجاها).ابن‌عساکر (ص‌ 179ـ181) وی‌ را خادم‌ ابوالحسن‌ اشعری‌ معرفی‌ کرده‌ و ماجرای‌ دیدار وی‌ را با شبلی‌ (متوفی‌ 334) حکایت‌ کرده‌ است‌. به‌نوشتة‌ همو (همانجا) پدر بندار او را برای‌ تجارت‌ به‌ بغداد فرستاد. گذر او به‌ مجلس‌ شبلی‌ افتاد، کلام‌ شبلی‌ در او اثر کرد و به‌ امر او همة‌ اموال‌ خود را در راه‌ خدا بخشید. بندار شاگرد شبلی‌ بود (انصاری‌، ص‌ 501؛ جامی‌، ص‌ 230ـ231) و شبلی‌ به‌ او ارج‌ می‌نهاد (انصاری‌، همانجا؛ جامی‌، ص‌ 231؛ ابن‌عساکر، ص‌ 179؛ سلمی‌، همانجا). وی‌ با جعفر * حَذّا نیز صحبت‌ داشته‌ و او را برتر از شبلی‌ دانسته‌ است‌ (جامی‌، ص‌ 231، 243؛ جنید شیرازی‌، ص‌ 225ـ226). ابن‌خفیف‌ * شاگرد وی‌ بوده‌ است‌ (جامی‌، ص‌ 231؛ انصاری‌، همانجا). بندار در 353 در ارجان‌ وفات‌ یافت‌ (ابن‌عساکر، ص‌ 181) و شیخ‌ ابوزُرعه‌ طبری‌ وی‌ را غسل‌ داد (ابن‌عساکر، ص‌ 179؛ سلمی‌؛ جامی‌؛ انصاری‌، همانجاها). بندار سماع‌ را بر سه‌ گونه‌ دانسته‌ است‌: سماع‌ به‌ طبع‌، سماع‌ به‌ حال‌ و سماع‌ به‌ حقّ؛ ابونصر سرّاج‌ سخن‌ او را تفسیر کرده‌ و گفته‌ است‌ سماع‌ به‌ طبع‌ شنیدن‌ آهنگ‌ خوش‌ است‌ که‌ بر هر طبعی‌ خوشایند است‌ و خاص‌ و عام‌ در آن‌ مشترک‌اند، سماعِ به‌ حال‌ آن‌ است‌ که‌ چنان‌ در شنونده‌ تأثیر می‌کند که‌ احوال‌ او را دگرگون‌ می‌سازد و این‌ دگرگونی‌ در رفتار او ظاهر می‌گردد، سماع‌ به‌ حقّ آن‌ است‌ که‌ مستمع‌ را به‌ فنا از صفات‌ بشری‌ و درک‌ توحید و شهود واردات‌ الهی‌ می‌رساند (ص‌ 278ـ279؛ قس‌ غزالی‌، ج‌ 1، ص‌ 475، 477ـ478، 480). به‌ نوشتة‌ روح‌الجنان‌ ، بندار تصانیفی‌ داشته‌ و تفسیر او مشهور بوده‌ است‌ (عبداللطیف‌بن‌ روزبهان‌ ثانی‌، ص‌ 299).منابع‌: ابن‌عساکر، تبیین‌ کذب‌ المفتری‌ فیما نسب‌ الی‌ الامام‌ ابی‌الحسن‌ الاشعری‌ ، بیروت‌ 1404/1984؛ عبدالله‌بن‌ علی‌ ابونصر سَرّاج‌، کتاب‌ اللُّمَع‌ فی‌ التصوف‌ ، چاپ‌ نیکلسون‌، لیدن‌ 1914؛ احمدبن‌ عبدالله‌ ابونعیم‌، حلیة‌الاولیاء و طبقات‌ الاصفیاء ، بیروت‌ 1387/1967؛ عبدالله‌بن‌ محمد انصاری‌، طبقات‌ الصوفیه‌ ، چاپ‌ سرور مولائی‌، تهران‌ 1362 ش‌؛ عبدالرحمان‌بن‌ احمد جامی‌، نفحات‌الانس‌ ، چاپ‌ محمود عابدی‌، تهران‌ 1370 ش‌؛ معین‌الدین‌ جنیدبن‌ محمود جنید شیرازی‌، شَدُّالازار فی‌ حَطّ الاوزار عن‌ زوّار المزار ، چاپ‌ محمد قزوینی‌ و عباس‌ اقبال‌، تهران‌ 1328 ش‌؛ چاپ‌ مجدد تهران‌ 1366 ش‌؛ محمدبن‌ حسین‌ سلمی‌، طبقات‌الصوفیة‌ ، چاپ‌ نورالدین‌ شریبه‌، قاهره‌ 1406/1986؛ عبداللطیف‌بن‌ روزبهان‌ ثانی‌، روح‌الجنان‌ فی‌ سیرة‌الشیخ‌ روزبهان‌ ، در روزبهان‌نامه‌ ، چاپ‌ محمدتقی‌ دانش‌پژوه‌، تهران‌ 1347 ش‌؛ محمدبن‌ محمد غزالی‌، کیمیای‌ سعادت‌ ، چاپ‌ حسین‌ خدیو جم‌، تهران‌ 1364 ش‌.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

پروانه محمدی

حوزه موضوعی

فلسفه

رده های موضوعی
جلد 4
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده