دماوندی عبدالرحیم بن محمدیونس
معرف
حکیم و عارف شیعى قرن دوازدهم
متن
دماوندى، عبدالرحیم‌بن محمدیونس، حکیم و عارف شیعى قرن دوازدهم. از زندگى او اطلاع چندانى دردست نیست و تاریخ تولدش در منابع ذکر نشده‌است. همین قدر مى‌دانیم که او شاگرد ملامحمدصادق اردستانى* (متوفى 1134) و آقاخلیل اصفهانى بوده‌است و گویا بعد از رانده‌شدن ملاصادق از اصفهان، دماوندى به کربلا مهاجرت کرده و در آنجا مجاور و ساکن شده‌است (← آقابزرگ طهرانى، ص‌425؛ حسینى‌اشکورى، ج1، ص283). معصوم‌علیشاه (ج3، ص163)، بدون ذکر شواهد و قرائن، او را از بزرگان مشایخ نوربخشیه دانسته‌است. دماوندى در حدود سال 1160 در کربلا درگذشته است (مهدوى، ص‌411).از ملاعبدالرحیم دماوندى آثارى برجا مانده‌است که همه یا بیشتر آنها شرح و تفسیر فلسفى و عرفانى آیات قرآن و احادیث امامان شیعه علیهم‌السلام است. این نشانة علاقة او به شریعت و تعالیم دینى است، چنان‌که در کتاب مفتاح اسرار حسینى که مهم‌ترین اثر اوست، براى تبیین و تأیید صدق مشاهدات اولیاءاللّه به اشارات کتاب و سنّت استشهاد کرده و اعتقاد تام و کامل به توحید را منوط به التزام عملى به احکام شریعت دانسته‌است (← ص‌577، 645). مفتاح اسرار حسینى، به فارسى است. به گفتة دماوندى (ص‌577ـ578)، این کتاب مشتمل بر برخى اسرارى است که در متون بزرگان عرفان و حکمت یافته نمى‌شود. دماوندى در این اثر، علاوه بر استناد و استشهاد به آیات و روایات، براى تبیین مباحث و توضیح مطالب، اقوال حکما و عرفا را نیز بسیار نقل کرده و از میان عرفا بیش از همه از شیخ محمود شبسترى و محیى‌الدین ابن‌عربى نقل قول کرده‌است. او (همانجا) این کتاب را براى عارفان، تذکره و براى سالکان، تبصره و مرشد دانسته‌است. سیدجلال‌الدین آشتیانى آن را در منتخباتى از آثار حکماى الهى ایران: از عصر میرداماد و میرفندرسکى تا زمان حاضر (ج3، ص‌575ـ790)، با عنوان شرح اسرار اسماء حسنى، یا، اسرار حسینى در 1355ش در تهران چاپ کرده‌است. شمار دیگرى از آثار دماوندى عبارت‌اند از: القضاء و القدر، به عربى؛ فیوضات حسینیة، در کلام و اعتقادات، به فارسى؛ المؤمن و علاماته و صفاته، به عربى؛ شرح حدیث صوَرٌ عاریةٌ عن الموادّ، به فارسى؛ شرح حدیث رأس‌الجالوت، به فارسى و رساله وحدة‌الوجود والموجود لاینا فى المذهب الحق، به عربى (براى نشانى دستنوشته‌هاى این آثار و بعضى دیگر از آثار دماوندى ← درایتى، ج‌2، ص‌1031، ج‌3، ص‌205، ج‌6، ص‌608، 618، ج‌7، ص‌353، 1270، ج‌8، ص ‌253، ج‌9، ص‌1020، ج‌10، ص‌380).منابع‌: محمدمحسن آقابزرگ طهرانى، طبقات اعلام‌الشیعة‌: الکواکب المنتشرة فى‌القرن الثانى بعدالعشرة، چاپ على‌نقى منزوى، تهران 1372ش؛ احمد حسینى اشکورى، تراجم‌الرجال، قم 1414؛ مصطفى درایتى، فهرستواره دستنوشت‌هاى ایران (دنا)، تهران 1389ش؛ عبدالرحیم‌بن محمدیونس دماوندى، شرح اسرار اسماء حسنى، یا، اسرار حسینى، در منتخباتى از آثار حکماى الهى ایران‌: از عصر میرداماد و میرفندرسکى تا زمان حاضر، ج‌3، چاپ جلال‌الدین آشتیانى، تهران: انجمن فلسفه، 1355ش؛ محمدمعصوم‌بن زین‌العابدین معصوم‌علیشاه، طرائق‌الحقائق، چاپ محمدجعفر محجوب، تهران 1339- 1345ش؛ مصلح‌الدین مهدوى، تذکرة‌القبور، یا، دانشمندان و بزرگان اصفهان، اصفهان 1348ش.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

عبداللّه صلواتی

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 18
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده