ذوالبجادین
معرف
شهرت عبداللّه‌بن عبدنُهْم مُزَنى، از اصحاب پیامبر اکرم
متن
ذوالبِجادَین، شهرت عبداللّه‌بن عبدنُهْم مُزَنى، از اصحاب پیامبر اکرم. نام وى نخست عبدالعُزّى بود و به دستور پیامبر به عبداللّه تغییر یافت (← واقدى، ج 3، ص 1013؛ ابن‌حجر عسقلانى، ج 4، ص 161). او از قبیله مُزَینه* بود و به همین سبب، نسبت وى در برخى منابع مزنى آمده‌است (← ابن‌عبدالبرّ، ج 3، ص 996، 1003؛ ابن‌حجر عسقلانى، همانجا). عبداللّه در کودکى یتیم شد. عمویش سرپرستى او را برعهده گرفت و اموالى به وى بخشید و او به‌تدریج توانگر شد (ابن‌اسحاق، ص 292؛ ابن‌حجر عسقلانى، ج 4، ص 162). به‌روایتى، او پس از هجرت پیامبر اکرم به مدینه اسلام آورد، اما از بیم عمویش یاراى پیوستن به پیامبر را نداشت (← ابن‌اسحاق، ص 293ـ294)؛ این در حالى است که واقدى (همانجا) اسلام‌آوردن او را پس از فتح مکه دانسته‌است. هنگامى‌که عمویش از مسلمان‌شدن او آگاه شد، همه آنچه را به او داده‌بود، بازپس گرفت (ابن‌اسحاق، همانجا) و ذوالبجادین را برهنه رها کرد. مادرش عبایى خشن و فرسوده به او داد. او آن را دو نیم کرد، نیمى را به دوش افکند و نیمى را ازار خود ساخت و خود را به مسجد پیامبر رساند و در نماز صبح شرکت کرد. پیامبر پس از نماز او را دید و از نام و قبیله‌اش پرسید و نامش را به عبداللّه تغییر داد و از او خواست تا در کنار خانه پیامبر، و در میان اصحاب صفّه سکنا گزیند (← واقدى، همانجا؛ ابن‌عبدالبرّ، ج 3، ص 1003؛ ابن‌حجر عسقلانى، همانجا). پس از این ماجرا، وى به ذوالبجادین (آنکه دو جامه به تن دارد) شهرت یافت. او مردى کثیرالذکر بود و با صوتى بلند قرآن و دعا مى‌خواند (ابن‌اسحاق، ص 294؛ واقدى، ج 3، ص 1014؛ احمدبن حنبل، ج 4، ص 159). درباره تاریخ و محل درگذشت وى (← واقدى، همانجا؛ ابن‌قتیبه، ص 322)، دو گزارش در دست است، جز آنکه منابع کهن در اینکه پیامبر خود، او را به خاک سپرده و بر او دعا کرده‌است، اتفاق دارند (براى نمونه ← ابن‌هشام، ج 4، ص 954؛ ابن‌شبّه نمیرى، ج 1، ص 123؛ ابن‌عبدالبرّ، همانجا). در گزارش ابن‌شَبَّه نُمَیرى (متوفى 262؛ همانجا)، تاریخ مرگ ذوالبجادین به‌اجمال پس از هجرت پیامبر از مکه به مدینه ذکر شده‌است، اما در گزارشهاى دیگر درگذشت او هنگام غزوه تبوک (سال نهم هجرى) و چند روز پس از رسیدن به آنجا ذکر گردیده‌است (← واقدى؛ ابن‌هشام، همانجاها؛ ابونُعَیْم اصفهانى، ج 1، ص 122، 365). برادرزاده ذوالبجادین، عبداللّه‌بن مُغفَّل مزّنى* نیز از صحابه بود که در سال شصت در بصره درگذشت (ابن‌عبدالبرّ، ج 3، ص 996، 1003).منابع : ابن‌اسحاق، کتاب السیر و المغازى، چاپ سهیل زکار، ]بى‌جا[ : دارالفکر، 1398/ 1978، چاپ افست قم 1368ش؛ ابن‌حجر عسقلانى، الاصابة فى تمییز الصحابة، چاپ على‌محمد بجاوى، بیروت 1412/ 1992؛ ابن‌شبّه نمیرى، تاریخ المدینة المنورة: اخبارالمدینة النبویة، چاپ فهیم محمد شلتوت، بیروت 1410/1990؛ ابن‌عبدالبرّ، الاستیعاب فى‌معرفة‌الاصحاب، چاپ على‌محمد بجاوى، بیروت 1412/1992؛ ابن‌قتیبه، المعارف، چاپ ثروت عُکاشه، قاهره 1960؛ ابن‌هشام، سیرة‌النبى، چاپ محمد محیى‌الدین عبدالحمید، ]قاهره[ 1383/1963؛ ابونُعَیْم اصفهانى، حلیة‌الاولیاء و طبقات‌الاصفیاء، چاپ محمدامین خانجى، بیروت 1387/1967؛ احمدبن حنبل، مسندالامام احمدبن حنبل، بیروت : دارصادر، ]بى‌تا.[؛ محمدبن عمر واقدى، کتاب المغازى، چاپ مارسدن جونز، لندن 1966، چاپ افست قاهره ]بى‌تا.[.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

محمود مهدوی دامغانی

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 18
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده