دیریاسین
معرف
روستایى در فلسطین که مردم آن در 1327ش/ 1948، به‌دست صهیونیستها قتل‌عام شدند
متن
دیریاسین، روستایى در فلسطین که مردم آن در 1327ش/ 1948، به‌دست صهیونیستها قتل‌عام شدند. دیریاسین روستاى کوچکى است در غرب بیت‌المقدس* با مساحت دوازده جریب (هر جریب هزار مترمربع). مساحت زمینهاى اطراف آن 857،2 جریب است که از این میان، حدود 153 جریب آن قبل از 1327ش/ 1948 به مالکیت یهودیان درآمد. این روستا در همسایگى روستاهاى لِفتا، قالونیه، عین کارم و شهرکهاى یهودى‌نشین واقع است (دبّاغ، ج‌8، قسم 2، ص‌131؛ خالدى، ص‌8، نقشه 1). دیریاسین روى سراشیبى یک بلندى به ارتفاع هشتصد متر واقع شده‌است و یک کیلومتر با حومه بیت‌المقدس فاصله دارد. وجه تسمیه این روستا به‌روشنى مشخص‌نیست، اما دیر در نام روستاهاى فلسطین و سرزمینهاى هم‌جوار بیت‌المقدس واژه‌اى متداول است. افزون‌بر این، در جنوب غرب این روستا نیز خرابه‌هایى به نام دیر وجود دارد. از زندگانى شیخ‌یاسین که روستا به‌نام وى است، اطلاع دقیقى وجود ندارد و فقط مسجدى در روستا به نام شیخ‌یاسین هست که مزارش در آن قرار دارد (خالدى، ص‌7؛ کى لاننسى، ص‌618). جمعیت این روستا در 1327ش/ 1948، 750 تن بود. اهالى دیریاسین اغلب به سه خاندان بزرگِ دارعقل، دارشحاده و دارحمیده وابسته بودند (خالدى، ص‌9ـ10).دقیقآ معلوم نیست که ساکنان دیریاسین در چه زمانى در این منطقه ساکن شده‌اند. سکونت یهودیان در عین‌التوت، در پانصد مترى غرب دیریاسین، به آغاز دوره عثمانى (699ـ1342) بازمى‌گردد. در 1324/ 1906، حاشیه یهودى‌نشین بیت‌المقدس، موسوم به غفعت شاؤول پایه‌ریزى شد و پس از آن نیز شهرکهاى دیگرى نزدیک دیریاسین ساخته شد (کی‌لاننسى، ص‌618ـ619). در دوره عثمانى، اهالى دیریاسین با همسایگان یهودى خود مناسبات دوستانه داشتند، اما درنتیجه طمع یهودیان به سرزمینهاى عربى این مناسبات به تیرگى گرایید و در دوران قیام بزرگ فلسطینیها در 1315ـ1318ش/ 1936ـ1939، تیره‌تر شد. پس از مدتى آرامش، در پى تصویب قطعنامه تقسیم فلسطین در سازمان ملل متحد در 1326ش/ 1947، اوضاع بار دیگر بحرانى شد که اوج‌آن حمله صهیونیستها به روستاى لفتا در شمال دیریاسین بود (خالدى، ص‌11). از 1326ش/ فوریه 1948، اهالى دیریاسین با یهودیان هم‌جوارشان که شمار آنها به 000،150 تن مى‌رسید، پیمان همزیستى مسالمت‌آمیز بستند (جرّار، ص‌302؛ تمارى، ص‌127)، اما صهیونیستها که گمان مى‌کردند نیروهاى عرب نقشه‌اى براى محاصره سرزمینهاى یهودى‌نشین دارند، درصدد اجراى طرحى براى مقابله با آن برآمدند. براساس این طرح، چندین شهر و روستا ازجمله بیت‌المقدس و دیریاسین باید اشغال مى‌شد. ازاین‌رو، 1500 شبه‌نظامى یهودى که به گروهکهاى شبه‌نظامى ایرگون و اشترن وابسته بودند، اشغال دیریاسین را برعهده گرفتند؛ گروهک هاگانا نیز به آنها یارى مى‌رساند. مناخیم بگین* در آن زمان رهبر ایرگون بود و به‌طور مستقیم بر این عملیات نظارت داشت (الموسوعة الفلسطینیة، ذیل «دیریاسین (مذبحة ـ 1948)»؛ کیمرلینگ و میگدال ، ص‌161).در فروردین 1327/ آوریل 1948، بمباران هوایى دیریاسین آغاز شد و نیروهاى صهیونیستى از سه جهت شمال، شرق و غرب به آنجا حمله کردند (جرّار، همانجا). اهالى روستا که به‌سبب مجاورت با یهودیان مسلح بودند، با رهبرى فردى به نام على‌القاسم، از روستا دفاع کردند و حدود صد تن از یهودیان را کشتند (همان، ص‌302ـ303؛ بیان نویهض حوت، ص‌625ـ 626)؛ اما حلقه مقاومت آنان درهم شکست و یهودیان به کشتار فجیع اهالى غیرنظامى روستا دست زدند. بیشتر منابع شمار کشته‌هاى روستا را 250 تن ذکر کرده‌اند (براى نمونه ← جرّار، ص‌304؛ کى لاننسى، ص‌621ـ622؛ کیمرلینگ و میگدال، همانجا؛ قس ← ابوغربیه، ص‌22، که شمار کشته‌شدگان عرب و یهود را به‌طور برابر نود تن مى‌داند). بازماندگان این کشتار به بیت‌المقدس و مناطق اطراف آن پناه بردند. این کشتار سبب شد تا بسیارى از عربها از فلسطین مهاجرت کنند؛ به‌طورى که از هشتصدهزار عرب که در 1327ش/ 1948 در فلسطین زندگى مى‌کردند، فقط حدود 000،150 تن باقى ماندند (محمد محمدحسن شُرّاب، 2003، ج1، ص420؛ تمارى، ص‌131؛ >مسئله اسرائیل/ فلسطین< ، ص‌199؛ جرّار، همانجا). چند روز پس از کشتار دیریاسین، مبارزان فلسطینى در واکنش به آن به کاروانى یهودى حمله کردند و 77 تن از آنها را به قتل رساندند (برگمن ، ص‌19ـ20).واقعه دیریاسین انعکاس گسترده‌اى در جهان داشت. رهبران هاگانا و بن‌گوریون* سعى کردند خود را از مشارکت در اینجنایت مبرا سازند و حتى بن‌گوریون از ملک‌عبداللّه به‌سبب وقوع این کشتار عذرخواهى کرد (الموسوعة الفلسطینیة، همانجا)، اما دولت بریتانیا به این کشتار واکنش چندانى نشان نداد و فقط فردى یهودى را براى تحقیق فرستاد (دبّاغ، ج‌8، قسم 2، ص‌133).در تابستان 1328ش/ 1949، صدها مهاجر یهودى در نزدیکى دیریاسین ساکن شدند و براى زنده‌نگهداشتن نام شهرک قدیمى غفعت شاؤول، شهرک جدیدى به همین نام احداث کردند. افزون‌بر آن شهرک، دیریاسین و اطراف آن کاملا زیرپوشش طرحهاى عمرانى بیت‌المقدس غربى قرار گرفته‌است (کى لاننسى، ص‌622؛ محمد محمدحسن شرّاب، 1416، ص‌397).منابع : بهجت ابوغربیه، فى خِضَمّ النِضال العربى الفلسطینى، بیروت 1993؛ بیان نویهض حوت، القِیاداتُ و المؤسسات السیاسیة فى فلسطین: 1917ـ 1948، بیروت 1981؛ سلیم تمارى، القدس :1948 الاحیاء العربیة و مصیرها فى حرب 1948، ترجمة احمد خلیفه، وِسام عبداللّه، و خلیل نصّار، بیروت 2002؛ حسنى ادهم جرّار، نکبة فلسطین : عام 1947ـ1948، مؤامرات و تضحیات، عَمّان 1995؛ ولید خالدى، دیریاسین: الجمعة، 9 نیسان/ ابریل 1948، بیروت 1999؛ مصطفى مراد دبّاغ، بلادنا فلسطین، ج‌8، قسم 2، خلیل 1394/1974؛ کى لاننسى : قرى فلسطین التى دمّرتها اسرائیل سنة 1948 و اسماء شهدائها، رئیس‌التحریر: ولید خالدى، ترجمة حسینى زینه، بیروت: مؤسسة الدراسات الفلسطینیة، 1998؛ محمد محمدحسن شُرّاب، معجم بلدان فلسطین، عَمّان 1416/ 1996؛ همو، موسوعة بیت‌المقدس و المسجد الاقصى : التاریخ، الآثار، اعلام الامکنة و الرجال، عَمّان 2003؛ الموسوعة الفلسطینیة، دمشق: هیئة الموسوعة الفلسطینیة، 1984؛Ahron Bregman, Israel's wars: a history since 1947, London 2004; The Israel/ Palestine question, ed. Ilan Papp(, London: Routledge, 1999; Baruch Kimmerling and Joel S. Migdal, The Palestinian People: a history, Cambridge 2003.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

فاطمه سواری

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 18
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده