دونالدسن دوایت مارتین
معرف
اسلام‌شناس امریکایى و مبلّغ کلیساى مشایخى
متن
دونالدسن، دوایت مارتین ، اسلام‌شناس امریکایى و مبلّغ کلیساى مشایخى . دونالدسن در 16 دسامبر 1884/ 27 صفر 1302 در خانواده‌اى روحانى وابسته به کلیساى مشایخى، در ایالت اوهایو، به دنیا آمد. پس از پایان تحصیلات در «کالج واشنگتن و جفرسن» در جنوب پیتسبرگ ، در 1907/ 1325 به هند رفت و سه سال در کالج مسیحى فورمن ، در لاهور پاکستان، تدریس کرد. سپس به امریکا بازگشت و در مدرسه عالى الهیات هاروارد مطالعات علوم دینى را ادامه داد. در1914/ 1332 به‌عنوان مبلّغ کلیساى مشایخى امریکا به مشهد رفت. در 1916/ 1334 در تهران ازدواج کرد. همسر وى، بِس‌اَلن دونالدسن ، معلم و بعدآ مدیر مدرسه دخترانه امریکایى (مدرسه مبلّغان مشایخى در تهران) بود. او بعدها دو کتاب درباره ایران نوشت، به نامهاى >اسپند: پژوهشى در سحر و فرهنگ عامه مسلمانان در ایران< (لندن 1938) و >دختر سبزه‌زار در ایران و هند< (گیلزبرگ 1972؛ ← د. ایرانیکا، ذیل «دونالدسن، بس‌الن»). دونالدسن در مشهد به تحقیق درباره مذهب شیعه و تاریخ شیعه در ایران و عراق پرداخت. در 1927/ 1306ش با استناد به این پژوهشها، دکترى الهیات کالج واشنگتن و جفرسن به وى اعطا شد. در 1940/ 1319ش پس از 26 سال اقامت در مشهد، در پى اخراج آموزگاران تبشیرى از ایران و ملى شدن مدارس آنان به هند فراخوانده شد تا مدیریت مدرسه اسلام‌شناسى هنرى مارتین ، در علیگره، را برعهدهگیرد. او و همسرش در 1951/ 1330ش به امریکا بازگشتند. دونالدسن در 11 مه 1976/ 21 اردیبهشت 1355 درگذشت (← میلر ، ص 105ـ108؛ >فرهنگ زندگینامه مبلّغان مسیحى< ، ذیل مادّه؛ د. ایرانیکا، همانجا).دونالدسن مقالات متعددى عمدتآ با موضوع ایران و تشیع، ازجمله در مجله جهان اسلام ــکه خود سالها عضو هیئتسردبیرى آن بودــ منتشر کرد (میلر، ص 106)، علاوه بر آن دو کتاب به نامهاى >مذهب شیعه: تاریخ اسلام در ایران و عراق< (لندن 1933) و >پژوهشهایى در علم اخلاق اسلامى< تألیف کرده‌است که حاصل پژوهشهاى وى در مدت اقامتش در مشهد است.>مذهب شیعه<، از نخستین تألیفات جامع غربیان درباره تشیع در ایران و عراق است. هرچند به گفته سیدحسین نصر (← طباطبائى ، پیشگفتار، ص 17، 28) از غرض‌ورزى درباره اسلام خالى نیست. در این کتاب، نویسنده با بیان مسئله جانشینى پیامبراکرم، به شرح مفصّل زندگى یازده امام و سپس مسئله غیبت و ظهور امام دوازدهم پرداخته‌است. شرح پدیدآمدن حکومت آل‌بویه، وصف اماکن زیارتى شیعه، معرفى مجموعه‌هاى متقدم شیعى ازجمله کافى کلینى و کتاب مَن لایَحضُرُه‌الفقیه ابن‌بابویه و تهذیب و الاستبصار شیخ‌طوسى، معرفى متکلمان بزرگ شیعه، شرح تعالیم امامیه ازجمله مفهوم امامت و بحث عصمت پیامبر و ائمه، و شرح مذاهب انحرافى چون بابیت و بهائیت، از دیگر مطالب این کتاب است. ترجمه عربى این کتاب با عنوان عقیدة‌الشیعة و هو کتاب عن تاریخ‌الاسلام فى ایران و العراق در 1384/1964 در قاهره و در 1410/1990 در بیروت به چاپ رسیده‌است.کتاب >پژوهشهایى در علم اخلاق اسلامى<، در 1332ش/ 1953 در لندن منتشر شد. دونالدسن در این کتاب پس از مقدمه‌اى کلى درباره مردم عربِ پیش از اسلام، به‌تفصیل به تاریخ علم اخلاق اسلامى پرداخته‌است. او بنیاد آموزه‌هاى اخلاقى را در قرآن و احادیث شرح داده و بسط اخلاق فلسفى را نزد معتزله (به‌ویژه نظّام)، اخوان‌الصفا، فارابى، ابن‌سینا، شهرستانى و یحیى‌بن عدى نیز بررسى کرده‌است. وى آراى اخلاقى ابن‌مسکویه و غزالى را به‌تفصیل شرح داده و از آراى اخلاقى و عرفانى علما و زهاد مشهور و شاعران صوفى‌مشرب ایرانى همچون عطار، مولوى، سعدى و حافظ سخن گفته‌است. در پایان پس از شرح تفاسیر اخلاقى جدید در اسلام، کوشیده‌است تعالیم اسلامى و ارزشهاى مسیحى را مقایسه کند.منابع :, ed. Gerald Biographical dictionary of Christian missions H. Anderson, Grand Rapids, Mich.: William B. Eerdmans Publishing Co., 1999, s.v."Donaldson, Dwight Martin" (by David A. Kerr); EIr., s.v. "Donaldson, Bess Martin Allen" (by Peter Avery); William Miller, "Dwight Donaldson", in Al-Basheer: the bulletin of The Christian Institutes of Islamic Studies, vol.5 (1976); Muh(ammad Husayn T(aba(t(aba('((, Shi`ite Islam, translated from the Persian and edited with an introduction and notes by Seyyed Hossein Nasr, Albany, N.Y. 1975.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

رولاند پیچ

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 18
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده