تریکی محمد بن احمد
معرف
فقیه‌ مالکی‌ اهل‌ تونس‌ در قرن‌ نهم‌
متن
تُرَیکی‌، محمد بن‌ احمد ، فقیه‌ مالکی‌ اهل‌ تونس‌ در قرن‌ نهم‌. موطن‌ اصلی‌ اجداد تریکی‌ شهر آمِد در مغرب‌ رود دجله‌ بود. جد پدری‌ او با خانواده‌اش‌ به‌ دمشق‌ مهاجرت‌ کرد و در آنجا ساکن‌ شد. پدرش‌ پس‌ از مدتی‌ در تونس‌ اقامت‌ گزید (سخاوی‌، ج‌6، ص‌286؛ محفوظ‌، ج‌1، ص‌232).تریکی‌ در 820 در تونس‌ به‌ دنیا آمد، از کودکی‌ به‌ فراگیری‌ علوم‌ روی‌ آورد، در هفت‌ سالگی‌ قرآن‌ را حفظ‌ کرد و در ده‌ سالگی‌ قرائات‌ سبع‌ را از ابوالقاسم‌ بُرزُلی‌ آموخت‌. وی‌ فقه‌، علوم‌ عربی‌، معانی‌ و بیان‌، عروض‌، حساب‌ و فرایض‌ را نزد استادان‌ تونسی‌ فرا گرفت‌ و در 849 به‌ قاهره‌ و از آنجا به‌ مکه‌ رفت‌ و پس‌ از انجام‌ مناسک‌ حج‌، به‌ قاهره‌ بازگشت‌ و در آنجا اقامت‌ گزید و با علمای‌ بزرگ‌ آنجا، از جمله‌ ابن‌حجر عسقلانی‌، مراوده‌ یافت‌ (سخاوی‌، ج‌6، ص‌286ـ287؛ محفوظ‌، همانجا). وی‌ از ابن‌حجر بهره‌های‌ علمی‌ فراوان‌ برد.محمد شمس‌الدین‌ سخاوی‌، مؤلف‌ الضوءاللامع‌ ، در مجالس‌ درس‌ ابن‌حجر با تریکی‌ همدرس‌ بوده‌ است‌. تریکی‌ در 852 در دمشق‌ قاضی‌ مالکیان‌ شد، اما پس‌ از مدتی‌ از آن‌ سمت‌ انصراف‌ داد. پس‌ از درگذشت‌ ابن‌حجر در 852، تریکی‌ به‌ ریاست‌ کتابخانة‌ محمودیه‌ برگزیده‌ شد. مدتی‌ بعد به‌ تونس‌ برگشت‌ و مفتی‌ و خطیب‌ مسجد ابومحمد حفصی‌ و مدرّس‌ مدرسة‌ منتَصریه‌ گردید. در 864 ناظر اوقاف‌ شد و تا 874 در این‌ سمت‌ باقی‌ بود، سپس‌ ناظر جامع‌ زیتونه‌ و قاضی‌ عسکر شد (سخاوی‌، ج‌6، ص‌287؛ محفوظ‌، همانجا). سخاوی‌، تریکی‌ را سست‌ عقیده‌ خوانده‌ و گفته‌ است‌ که‌ به‌ همین‌ سبب‌ کسانی‌ مثل‌ بقاعی‌ وی‌ را نکوهش‌ می‌کرده‌اند. تریکی‌ در 894 درگذشت‌ (سخاوی‌، همانجا).مهمترین‌ اثر او، اکمال‌ الأمل‌ فی‌ شرح‌ الجُمَل‌ ، شرحی‌ بر الجُمل‌ خونجی‌ شافعی‌ (متوفی‌ 624) در منطق‌ است‌ (بدرالدین‌ قرافی‌، ص‌187؛ سخاوی‌، همانجا؛ محفوظ‌، ج‌ 1، ص‌ 233).منابع‌: محمدبن‌ یحیی‌ بدرالدین‌ قرافی‌، توشیح‌ الدیباج‌ و حلیة‌ الابتهاج‌ ، تحقیق‌ و تقدیم‌ احمد شتیوی‌، بیروت‌ 1403/1983؛ محمدبن‌ عبدالرحمان‌ سخاوی‌، الضوء اللامع‌ لاهل‌ القرن‌ التاسع‌ ، قاهره‌ ] 1354ـ 1355 [ ؛ محمد محفوظ‌، تراجم‌ المؤلفین‌ التونسیین‌ ، بیروت‌ 1982ـ 1986.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

عبداللّه کیانی فرید

حوزه موضوعی

فقه وحقوق

رده های موضوعی
جلد 7
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده