تازه های نشر
جستجو
«رمضان» در دانشنامه جهان اسلام
پژوهشی درباره مباحث قرآنی، حدیثی، فرهنگی و تقویمی ماه رمضان

رمضان (ماه رمضان)، نام نهمين ماه سال در گاه‌شمارى هجرى قمرى و زمان انجام اعمال و فرايض روزه است. درباره معناى واژه رمضان و به‌دست‌آوردن ريشه اين واژه در زبان عربى بررسيهاى بسيارى شده‌است. بر اين اساس «ر م ض» و «رَمضاء» در معناهايى چون شدت گرما، ريگ سوزان، و سوختن پا از گرماى زمين به‌كار رفته‌است. این مقاله مشتمل بر این بخشهاست: مباحث تقویمی، آداب و رسوم و رمضان در قرآن و حدیث.(متن کامل مقاله در ادامه مطلب)

ابوحمزه ثمالی کیست؟
شرح حال راوی دعای سحرهای ماه مبارک رمضان در دانشنامه جهان اسلام

ثُمالی‌، ابوحمزه‌ ثابت‌بن‌ دینار، مشهور به‌ ابوحمزه‌ ثمالی‌ و ابن‌ابی‌صفیه‌، راوی‌، محدّث‌ و مفسر امامی‌ قرن‌ دوم‌ و از اصحاب‌ امام‌ سجاد، امام‌ باقر، امام‌ صادق‌ و امام‌ کاظم‌ علیهم‌السلام است‌. وی‌ از برخی‌ امامان‌ دعاهای‌ متعددی‌ تعلیم‌ گرفته‌ است‌. شیخ‌ طوسی‌ در مصباح‌المتهجّد ، به‌ نقل‌ از ابوحمزه‌، دعایی‌ از امام‌ زین‌العابدین‌ علیه‌السلام‌ آورده‌ است‌. این‌ دعا که‌ در سحرهای‌ ماه‌ رمضان‌ خوانده‌ می‌شود، به‌ دعای‌ ابوحمزة‌ ثمالی‌ مشهور است‌ این‌ دعای‌ نسبتاً طولانی‌ مضامین‌ اخلاقی‌ و عرفانی‌ والایی‌ دارد و خواندن‌ آن‌ در بین‌ شیعیان‌ متداول‌ است‌. اثرِ دیگر ابوحمزه‌، رسالة‌الحقوق‌ عن‌ علی‌بن‌ الحسین‌ علیه‌السلام‌ است‌.(برای مطالعه متن کامل مقاله ادامه مطلب را ببینید.)

پارچه‌/ پارچه‌بافي‌ ، اين‌ مقاله‌ شامل‌ اين‌ بخشهاست‌:

1) پيشينه ‌2) دستگاههاي‌ بافندگي‌ و روشهاي‌ بافت ‌3) ايران ‌4) مصر 5) شام ‌6) اندلس ‌7) عثماني ‌8) هند 9) توليد و تجارت‌ پارچه‌ در دهه‌هاي‌ اخير

ترکی‌، زبان‌ و ادبیات‌ .# این‌ مقاله‌ شامل‌ این‌ بخشهاست‌:

گودالی‌ معمولاً استوانه‌ای‌ شکل‌ عمودی‌ که‌ توسط‌ انسان‌ یا طبیعت‌ از سطح‌ زمین‌ به‌ عمق‌ آن‌ احداث‌ شده‌ است‌

دو گروه‌ کوچک‌ پشتو ] و فارسی‌ [ زبان‌ در بخش‌ شرقی‌ ناحیة‌ ایرانی‌ ـ افغانی‌، معروف‌ به‌ بختیاری‌ یا بختیار

صحابی‌ و از مُکْثِرینِ حدیث‌

بلورْمانند، شیری‌رنگ‌، نسوز در آتش‌، که‌ در بَندهای‌ ساقه‌های‌ میانْ تهیِ نوعی‌ خَیزران‌ (یا بامْبو) به‌ نامِ علمی‌ بامبوزا آروندیناکئای‌ که‌ بیشتر در هند می‌روید، متحجّر می‌شود، و دارای‌ خواصی‌ دارویی‌ دانسته‌ می‌شد

زكات فطره، زكاتى واجب در عيد فطر.

از مدّعیان‌ بابیّت‌ امام‌ دوازدهم‌ شیعیان‌ که‌ بعدها مدّعی‌ مهدویت‌ و نبوّت‌ شد

این‌ موضوع‌، ذیل‌ دو عنوان‌ بررسی‌ می‌شود: 1) مساجد؛ 2) استحکامات‌ نظامی‌

عنوان‌ برخی‌ از مشایخ‌ صوفیان‌ آسیای‌ مرکزی‌

نزد اسماعیلیه‌ باب‌ یکی‌ از مراتب‌ محسوب‌ می‌شد

عنوان‌ و صفتی‌ برای‌ حضرت‌ رسول‌ و ائمة‌ اثنا عشر صلوات‌ اللّه‌ علیهم‌ اجمعین‌ در برخی‌ از احادیث‌

گروه های علمی

سازمان علمی بنياد مركب از شانزده گروه علمی است. هريك از گروه‌های علمی از چند شاخۀ اصلی تشكيل شده و هر شاخه عهده دار تأليف تعداد معينی مقاله تا پايان كار تدوين دانشنامۀ جهان اسلام است. در هر گروه، مسئول شاخه وظيفۀ سفارش، تأليف، ارزيابی و ويرايش استنادی مقالات شاخۀ خود را برعهده دارد. بنابراين، در گروه‌های علمی، هر فرد تخصص ويژه ای در قلمرو كار خود دارد. مؤلفان همكار خارج از بنياد، مقالات را براساس نظر مسئول شاخه تأليف می کنند. این گروه‌ها عبارتند از:

خبرها

سخنرانی معاون علمی بنیاد در همایش گرامیداشت حکیم خواجه نصیرالدین طوسی در موسسه حکمت و فلسفه

به گزارش خبرنگار مهر، همایش گرامیداشت حکیم خواجه نصیرالدین طوسی عصر چهرشنبه ۴ اسفند در موسسه حکمت و فلسفه برگزار شد. حجت الاسلام حسن طارمی، معاون علمی دانشنامه جهان اسلام در این همایش راجع به کتاب «مکتب در فرآیند تکامل» نوشته حسین مدرسی سخنرانی کرد.

نکاتی درباره یک یادداشت

نکاتی درباره یک یادداشت

پس از انتشار مجلد ۲۱ دانشنامه جهان اسلام نقد و نظرهایی درباره این اثر پژوهشی از سوی برخی صاحبنظران و علاقه مندان صورت گرفت که از آن میان نوشته آقای محمد صحتی در شبکه های اجتماعی در فضای سایبر گردش و بازتاب بیشتری داشت. نوشته ای که در پی می آید به قلم حسن طارمی، معاون علمی بنیاد دایرة المعارف اسلامی ناظر به یادداشت ایشان است.

انتشار بیست و یکمین مجلد دانشنامه جهان اسلام

مجلد بیست و یکم دانشنامه جهان اسلام حاوی مقالات بخش پایانی حرف «ر» و بخشی از مقالات حرف «ز» از مدخل «ری » تا «زیارت»  منتشر شد.